Στην Ιταλία του 18ου αιωνα επίπεδα ψωμιά “pizzas” πωλούντο στους δρόμους και στις αγορές. Στην Νάπολι η Πίτσα αποκτά δημοτικότητά και οι ανώτερες τάξεις αρχίζουν να την επισκέπτονται, για να δοκιμάσουν αυτό το φαγητό που τρώνε οι φτωχοί και το φτιάχνουν άντρες που ονομάζονται πιτσαγιόλοι. Την ίδια περίοδο η βασίλισσα Μαρία Καρολίνα Λορένα διατάζει να φτιαχτεί φούρνος στο καλοκαιρινό παλάτι, για να μπορεί ο σεφ να δημιουργεί πίτσες για αυτήν και για τους καλεσμένους της.

Η ημερομηνία σύμβολο στην Ιστορία της πίτσας είναι όταν ανακαλύφθηκε η πίτσα μαργαρίτα το 1889. Δημιουργος, ο Ραφαέλ Εσπόζιτο, Πιτσαγιόλος από την Ναπολι και αιτία η γυναίκα του βασιλιά Ουμπέρτο του 1ου, η Μαργαρίτα. Είχε πάει στη Νάπολι για διακοπές, δεν ήταν δυνατό να μη δοκιμάσει αυτό το έδεσμα, κάλεσε λοιπόν τον φημισμένο πιτσαγιόλο για να δοκιμάσει τις σπεσιαλιτέ του. Τρία είδη πίτσας έφτιαξε εκείνη τη μέρα , η πρώτη με χοιρινό, τυρί και βασιλικό, η δεύτερη με σκόρδο,λάδι και τομάτες και η τρίτη με μοτσαρέλα, βασιλικό και τομάτες (τα χρώματα της Ιταλικής σημαίας) . Η τρίτη πίτσα άρεσε στη βασίλισσα τόσο πολύ που έστειλε γράμμα στον πιτσαγιόλο για να τον ευχαριστήσει. Ο Ραφαέλ Εσπόζιτο προς τιμή της βασίλισσας ονόμασε την τρίτη πίτσα «μαργαρίτα», ένα όνομα που ακόμα και σήμερα μετά από 121 χρόνια, θα το βρούμε σχεδόν σε όλες τις πιτσαρίες και φυσικά στην πρωτεύουσα της πίτσας, τη Νάπολι. Στην εποχή μας πλέον η πίτσα είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο ως ο αυθεντικός πρεσβευτής της ιταλικής γαστρονομικής κουλτούρας και συνώνυμο της μεσογειακής μας διατροφής.

Η ιστορία του Πλακούντος χάνεται μέσα στο χρόνο. Μερικοί την τοποθετούν κάπου στην νεολιθική εποχή. Χιλιάδες χρόνια, πριν ο άνθρωπος αρχίσει να ασχολείται συστηματικά με την γεωργία, μάζευε τους σπόρους του σιταριού τους άλεθε και τρέφονταν με αυτούς. Στην συνέχεια ανακάλυψε ότι ο αλεσμένος σπόρος μπορούσε να ζυμωθεί με νερό και να ψηθεί πάνω σε καυτές πέτρες. Ετσι ειχαν την ιδέα να φτιάξουν ένα στρογγυλό λεπτό ψωμί, για να το χρησιμοποιήσουν σαν πιάτο, το ονόμασαν πλακούντος και το έψηναν με διάφορα υλικά, το προτιμούσαν οι εργαζόμενοι άντρες γιατί ήταν οικονομικό και εύκολα μεταφερόμενο.

Ο Πλάτωνας στο έργο του "Πολιτεία" δίδει την περιγραφή του πλακούντος. Αναφέρει συγκεκριμένα:

"... [οι Έλληνες] θα τρέφονται φτιάχνοντας κριθαρόπιτες και ψωμί από σταρένιο αλεύρι, που θα τα ζυμώνουν και θα τα ψήνουν, και βάζοντας ζύμη ή ψωμιά πάνω σε κάποια καλαμόφυλλα ή πάνω σε καθαρά φύλλα...". "..... Αλάτι και φυσικά ελιές και τυρί, βολβούς και λάχανα.... θα μαγειρεύουν".

Η σύγχρονη ονομασία του Πλακούντος είναι η Πίτσα. Όταν οι Έλληνες αποίκισαν τη νότιο Ιταλία (730π.Χ. - 130π.Χ.) μετέφεραν μαζί με τον ελληνικό πολιτισμό και τις μαγειρικές τους δεξιοτεχνίες. Οι μεθόδοι τους στην ανάμειξη διαφόρων αλεύρων και η τεχνική τους στο ψήσιμο που σημειωτέον περιλάμβανε τη χρήση φούρνων και ειδικών καλουπιών για ψήσιμο ψωμιών, ήταν οι πιό προηγμένες στην αρχαιότητα. Με το ψωμί σαν βάση οι Έλληνες πρώτοι καθιέρωσαν την ιδέα της πίτσας σαν γεύμα και όχι σαν ορεκτικό. Αυτοί έψησαν πρώτοι ταυτόχρονα το ψωμί (βάση) με μία ποικιλία από νοστιμιές (μεζέδες) σε επίπεδα στρογγυλά ψωμιά "Πλακούντες". Στα αρχαία Ελληνικά η λέξη "μεζέ" σημαίνει οτιδήποτε σκορπισμένο ή ψημένο πάνω στο ψωμί όπως π.χ. έλαια, κρεμμύδια, σκόρδο, ελιές, λαχανικά και τυρί. Στα στρογγυλά αυτά ψωμιά το χείλος τους αφηνόταν να ξεροψηθεί ώστε να μπορεί να χρησιμοποιείται σαν λαβή, όπως χρησιμοποιείται και σήμερα στη δική μας πίτσα.

Τον 3ος αιώνας π.Χ. Ο Porcius Cato έγραψε την πρώτη ιστορία της Ρώμης. Σε ένα σημείο αναφέρει ότι έτρωγαν, λεπτό στρογγυλό ψωμί με ελαιόλαδο, μυρωδικά και μέλι, τα οποία τα έψηναν στην πέτρα. Δυο αιώνες μετά ο Ρωμαίος , Marcus Gavius Apicius, άριστος μάγειρας, αναφέρει στο βιβλίο του, σε μια συνταγή του, για βάση από ψωμί στην οποία έβαζε πάνω κοτόπουλο, τυρί, σκόρδο, πιπεριά και λάδι.
Το 1522 έρχονται οι τομάτες για πρώτη φορά στην Ευρώπη, έτσι οι Ιταλοί προσθέτουν πρώτοι σάλτσα τομάτας και έτσι δημιουργείτε η πρώτη απλή πίτσα.

Το ψωμί είναι μια από τις βασικές τροφές του ανθρώπου και πιθανότατα μία από τις πρώτες επεξεργασμένες τροφές του. Η ιστορία του είναι τόσο μεγάλη, όσο και η παρουσία σχεδόν του ανθρώπου πάνω στη γη. Οι πρώτες αναφορές για την παρασκευή ψωμιού βρίσκονται στην αρχαία Αίγυπτο, αν και το πρώτο ψωμί, δεν έχει καμία ομοιότητα με το ψωμί που τρώμε σήμερα. Τότε, οι άνθρωποι έτρωγαν τους δημητριακούς καρπούς ωμούς.

Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι παρασκεύαζαν ένα αλεύρι από σπόρους, που είτε τους είχαν αποξηράνει, είτε τους είχαν καβουρδίσει. Αυτό το αλεύρι δεν είχε καμία ομοιότητα με το σημερινό. 　Μετά έμαθαν να ανακατεύουν αυτό το πρωτόγονο αλεύρι με νερό και να παρασκευάζουν τους πρώτους χυλούς που είναι οι πραγματικοί　 πρόγονοι του σημερινού ψωμιού. Κατάλοιπα ενός τέτοιου χυλού είναι το ελληνικό κουρκούτι, η ιταλική πολέντα, η ρουμανική μαμαλίγκα. Στη συνέχεια έμαθαν να φτιάχνουν πηχτούς χυλούς, τους οποίους έψηναν απευθείας στη φωτιά ή τους άπλωναν μέσα σε πυρακτωμένους λίθους. Τα πρώτα σκεύη που χρησιμοποιήθηκαν ήταν πήλινα ταψιά. Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι στην αρχαία Αίγυπτο το ψωμί ζυμωνόταν με τα πόδια, κάτι που συνεχιζόταν ως τις αρχές του αιώνα μας σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Στην αρχαία Ελλάδα και μέχρι τον 2ο μ.Χ. αιώνα, που παρουσιάζονται τα πρώτα αρτοποιεία, το ψωμί παρασκευαζόταν και ψηνόταν στα σπίτια. Το ψωμί, λόγω της μεγάλης διατροφικής του σημασίας καθώς και της πρώτης ύλης κατασκευής του, συνδέθηκε με τη λατρεία, τόσο στις αρχαίες θρησκείες, όσο και μεταγενέστερα, στη χριστιανική θρησκεία. Από αρχαία κείμενα προκύπτει ότι οι Έλληνες προσέφεραν άρτους στους θεούς, στους οποίους ονόμαζαν θειαγόνους άρτους. Στο ναό της Δήμητρας στην Ελευσίνα, κατά την εορτή των θεσμοφορίων, προσφερόταν στη θεά μεγάλος άρτος από τον οποίο η συγκεκριμένη γιορτή ονομαζόταν μεγαλάρτια.

Στην περιοχή της Καλαβρίας, στην Κάτω Ιταλία, κυκλοφορεί ένας πολύ ενδιαφέρων θρύλος, σχετικά με την ιστορία του ψωμιού: Κάποια εποχή, αρκετά παλιά, μόνο μια γυναίκα, η Σίβυλλα, κατόρθωνε να φτιάχνει ωραίο και αφράτο ψωμί. Ωστόσο, κρατούσε μυστική τη συνταγή και έτσι καμία άλλη γυναίκα δεν έφτιαχνε ψωμί σαν το δικό της. Η Παναγία λυπήθηκε τις γυναίκες, που παιδεύονταν άδικα και έτσι παρουσιάστηκε ως επισκέπτρια στη Σίβυλλα, την ημέρα που ζύμωνε το ψωμί της. Την ώρα που μιλούσαν, η Παναγία έκοψε ένα κομμάτι από το ζυμάρι, το έκρυψε ανάμεσα στις πτυχώσεις του ρούχου της και το έδωσε στις άλλες γυναίκες. Με αυτό το κομμάτι, που το χρησιμοποίησαν ως μαγιά, κατόρθωσαν επιτέλους να φτιάξουν όλες οι γυναίκες, αφράτο ψωμί.　 Από τότε το ψωμί θεωρείται δώρο της Παναγίας και αυτός είναι ο λόγος, που κανένας δεν έχει το δικαίωμα να αρνηθεί να δώσει προζύμι σε όποιον το ζητήσει. Οι γυναίκες της Καλαβρίας, ακόμη και σήμερα, όταν ζυμώνουν ψωμί, κρατούν λίγο ζυμάρι, σε ανάμνηση αυτής της δωρεάς του Θεού προς τους ανθρώπους.

Pizza!

Απλά θα σας δώσω τη συνταγή για όσους έχουν όρεξη ή απλά ξεκουράζονται μαγειρεύοντας όπως εγώ!

Η ζύμη της μπορεί να είναι είτε αφράτη είτε λεπτή και τραγανή. Τα γκάλοπ (όχι προεκλογικά! τα δικά μας είναι από την καθημερινή μας επαφή με μαζί σας) δείχνουν ότι κατά το πλείστον προτιμούμε η pizza να έχει τα πιασίματά της... ταιριάζει όλες τις ώρες: το πρωί με τους γενναίους, το μεσημέρι με τους εργένηδες και το βράδυ με την Εθνική!